Chung cu A1CT2 tay Nam Linh dam | Chung cu B1B2 CT2 tay Nam Linh dam | Chung cu D2CT2 Tay Nam Linh dam | Chung cu VP2VP4 ban dao linh dam | Chung cu hud3 nguyen duc canh | Chung cu New Skyline Van quan

Trang chủ Tư liệu Bài viết Tư liệu - Nguyên Lý Aikido
Thứ hai, 17 Tháng 3 2014 11:25 PDF. In Email

Nguyên lý Aikido

Dẫn nhập:

Trong mỗi chúng ta - những người tập thể dục thể thao, những người tập võ hoặc rộng hơn đó là việc học, công việc, ... đều mong muốn được tìm hiểu và nghiên cứu về những điểm trọng tâm, những điểm quan trọng của vấn đề, của môn thể dục mình theo đuổi ; chính vì lẽ đó người tập Aikido - Aikidoka cũng cần phải hiểu và đặt những câu hỏi về triết lý, về nguyên lý của Aikido, chỉ có như vậy chúng ta mới thấu triệt được ý nghĩa bên trong của bộ môn, mới nắm được tinh yếu, nguyên tắc để thực hành môn võ một cách hiệu quả nhất, hơn là chỉ là những người tập hình thái của kỹ thuật. Tổ Sư từng nói rằng kỹ thuật Aikido rất nhiều, số lượng đến trăm ngàn kỹ thuật, bởi chính vì sự biến hóa giữa các nguyên lý, giữa các kỹ thuật đã làm nên điều đó; để đạt được điều ấy, chúng ta cần có một luận điểm đúng đắn và rõ ràng về Nguyên Lý Aikido.

Bài viết này xin gởi đến các đồng môn Aikido để cùng nhau tham luận và trao đổi về Nguyên Lý Aikido để từ đó  làm cơ sở phát triển và nghiên cứu sâu sắc hơn trong việc tập luyện và thực hành Aikido. Trong giới hạn khả năng và sự hiểu biết, người viết chỉ nêu lên những luận điểm sưu tầm, tổng hợp và từ đó phân tích; chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu xót, không đầy đủ và toàn diện nên mong nhận được sự phản hồi và ý kiến đóng góp của các đồng môn.

Bài viết này được sưu tầm, tổng hợp và phân tích, người viết cam kết không sao chép nguyên bản của bất kỳ nguyên tác nào.

1. Dựa trên nguyên lý vòng cầu động

-         Vòng cầu động được hiểu một cách cơ bản nhất là sự chuyển động của một vật theo chuyển động tròn hay chuyển động quay. Di chuyển theo vòng tròn là một khái niệm đặc trưng và đặc biệt của Aikido.

-         Vòng tròn có nhiều loại và phương hướng khác nhau và khi kết hợp lại thành một khối cầu ; di chuyển của vòng cầu (vòng tròn) lên một vật thể chỉ là sự tiếp tuyến lên nó mà thôi, chính điều đó hạn chế đến sự tiếp xúc trực diện với vật thể, vật thể ở đây được nói đến đó là đối thủ. Mỗi vòng tròn sẽ mang lại sức mạnh khác nhau và đồng thời cũng mang lại các lực khác nhau như: lực ly tâm, lực hướng tâm, lực xoắn ốc, lực hút, lực đẩy, lực quán tính, …

-         Tổ Sư đưa vòng cầu động hay vòng tròn vào ứng dụng trong thân pháp của môn võ Aikido do chính người sáng tạo ra với mục tiêu sử dụng nguyên lý căn bản nhất đó là nguyên lý âm dương, thái cực và vô cực (theo các thuyết của Phương Đông) và đó cũng chính là nguyên lý cổ xưa nhất nhưng hiệu quả nhất và vẫn được áp dụng cho đến hiện nay, không chỉ trong võ thuật mà còn trong các lĩnh vực khác trong xã hội.

2. Dựa trên nguyên lý thân pháp

2.1.  Irimi và Tenkan

-         Thân pháp Irimi và Tenkan được xem là thân pháp chính trong Aikido dùng để hiệp lực tấn công của đối thủ và hoán chuyển tùy vào việc sử dụng kỹ thuật.

-         Irimi có nghĩa là “nhập nội vào cơ thể” (Iri: xông vào, tiến vào ; mi: cơ thể), xông vào ; thân pháp này được sử dụng chủ yếu tập trung vào việc di chuyển vào góc chết của đối thủ tại thời điểm tấn công và đó cũng là góc an toàn của chính mình khi đã lách – bước ra khỏi đường tấn công của họ.

-         Tenkan có nghĩa là hoán chuyển, xoay chuyển ; thân pháp này sử dụng nhằm di chuyển xoay tròn vô trong hay ra ngoài phương – hướng tấn công của Uke để dẫn dắt hoặc làm chệch hướng uy lực của đối thủ hay nói cách khác đó là sự tiếp nhập vào trục tâm của đối phương.

2.2.  Tenshin và Tenkai

-         Thân pháp Tenshin và Tenkai là 2 khái niệm mới được sử dụng trong các tài liệu của Đạo Chủ đời thứ 3 – Moriteru Ueshiba.

-         Tenshin có nghĩa là chuyển tâm ; là sự kết hợp giữa Irimi và Tenkan ; thường được sử dụng vào trong các thế tấn công  theo phương ngang, trực diện, phương tấn công thẳng đứng, phương vòng cầu - xiên xéo

-         Tenkai có nghĩa là hồi chuyển hoặc chuyển mở ; là sự kết hợp giữa Uchi Kaiten và Tenkan ;  là việc sử dụng thân pháp di chuyển để mở hoặc tránh né hoặc thay đổi hướng tấn công của đối phương. thường được sử dụng vào trong các thế tấn công  theo phương ngang, trực diện, phương tấn công thẳng đứng, phương vòng cầu - xiên xéo.

2.3.  Taino Henko và Hanten

-         Taino Henko nghĩa là biến đổi thân người, là phương pháp định hướng lại khí lực bằng cách thực hiên di chuyển thay đổi thân mình. Thân pháp này giúp cho chúng ta có thể để di chuyển xoay người trong khi vẫn giữ được tư thế ổn định, bằng cách giữa thăng bằng trên cùng một bàn chân và thực hiện động tác xoay người về phía trước hoặc phía sau theo góc độ hợp lý và từ đó là cho đối phương mất thăng bằng do chính lực đẩy của họ Taino Henko có 2 dạng thức thường được tập luyện: Irimi (phía trước) hoặc Tenkan (phía sau)

-          Hanten: “ a body turn made with the feet in the same position is called hanten”

Hanten có nghĩa là xoay quanh trục cơ thể bằng chân tại vị trí ban đầu: ý nghĩa là bán chuyển, tức rằng chúng ta chỉ di chuyển thân người bằng cách chuyển hông từ trái sang phải, hoặc từ trước ra sau. Thân pháp hanten là một khái niệm mới được Đạo Chủ đời Thứ 3 Moriteru Ueshiba đưa ra. Thân pháp này được thực hiện chủ yếu bằng việc di chuyển hông và mũi chân, tuyệt nhiên không di chuyển chân (không quét chân như tenkan).

3. Dựa trên nguyên lý tấn pháp

3.1.  Duy nhất điểm

-         Duy nhất điểm được xem là sự định nghĩa của “KI” đó là sự tập trung tinh thần, khí lực, sức mạnh của cơ thể, và đó không phải là sức mạnh của cơ bắp, sức mạnh nhất thời. Duy nhất điểm còn được gọi là trọng tâm, “đan điền” ; “tanden”

-         Duy nhất điểm hay còn gọi là trọng tâm là nguyên lý nền tảng  trong của các môn võ nói chung và của Aikido nói riêng ; nó được thể hiện rõ nét trong các kỹ thuật Aikido.

-         Theo quan điểm của Đạo Gia, đan điền là nơi tu luyện nội đan, giúp tu luyện và dưỡng sinh. Theo quan điểm võ thuật nói chung, Đan điền là nơi tập trung của khí lực trong cơ thể, mọi tinh khí đều được truyền về đan điền, rồi từ đan điền vận khí ra nơi cần đến

-         Đan điền có 3 vị trí: thượng, trung, hạ:

  • Thượng đan điền: (đan điền thần): ân đường: nhỏ
  • Trung đan điền: (đan điền khí): giữa lồng ngực: đản trung
  • Hạ đan điền: (đan điền tinh): khí hải: dưới rốn 3cm

3.2.  Trọng tâm

-         Trọng tâm được xác định là điểm chính giữa của cơ thể và nằm trên một đường thẳng, đường thẳng này gọi là đường chính tâm hay trục tâm. Trọng tâm là điểm chiếu vuông góc với mặt chân đế của cơ thể. Để có trọng tâm tốt, người tập võ thuật sẽ luyện tập các bài tập đứng tấn. Các loại tấn cơ bản thường được áp dụng trong môn Aikido: trung bình tấn, đinh tấn, âm dương tấn, quy tấn

-         Tập luyện đứng tấn: trung bình tấn, đinh tấn, âm dương tấn, quy tấn

-         Sự thăng bằng và mất thăng bằng:

  • Aikido dựa trên sự hiệp lực nhằm kiểm soát và điều khiển đối thủ để chiếm trọng tâm làm mất thăng bằng bằng chính lực tấn công của họ và 1 phần lực của chính bản thân.
  • Việc giữ thăng bằng tốt để tập trung được sức mạnh của trọng tâm sẽ thể hiện được sự vững chắc của thân pháp. Và chính việc giữ thăng bằng và làm mất thăng bằng sẽ giúp chúng ta kiểm soát tốt và hóa giải sự tấn công của đối thủ.

4. Dựa trên nguyên lý bất tương tranh, bất đối kháng

4.1.  Hiệp lực

-         Hiệp lực là một trong những nguyên tắc cơ bản quan trọng trong Aikido và nguyên tắc này được sử dụng tối đa trong các đòn thế, kỹ thuật của Aikido.

-         Hiệp lực, hợp với đối thủ một cách có hiệu quả được dựa trên việc xác định phương hướng và chiều tấn công của đối thủ và sử dụng các nguyên tắc thân pháp.

4.2.  Bất đối kháng, bất tương tranh

-         Đây là một nguyên lý đặc thù của Aikido, không có trong bất cứ môn võ thuật nào  khác. Những người say mê chiến thắng thường mắc phải rất nhiều tính như chủ quan, kiêu căng, tự mãn… Đối với Aikido chiến thắng bản thân mình quan trọng hơn chiến thắng kẻ khác nhiều

-         Chiến thắng có nhiều cách thức để chiến thắng một đối thủ: chiến thắng sau khi giao tranh, chiến thắng trước khi giao tranh, chiến thắng mà không cần phải giao tranh.

4.3.  Tình yêu thương hòa hợp

-         Aikido lấy tình yêu thương, sự nhân đạo, tình yêu quê hương, đất nước, thiên nhiên làm nguồn cội. Trong kỹ thuật Aikido, tình thương đã ảnh hưởng đến toàn bộ các bước, quy trình hóa giải và khống chế đối phương, loại bỏ mọi độc chiêu, sát thủ, phản ánh lên gương mặt an nhiên tự tại và tạo ra một phong thái đặc thù: thoải mái, nhẹ nhàng với những đường nét nghệ thuật.

5. Dựa trên nguyên lý Tam Nguyên (Sangen)

-         Nguyên lý bất tương tranh, bất đối kháng và Nguyên lý tam nguyên là một cặp nguyên lý không tách rời nhau, đó là một cặp ý – hình tồn tại song song với nhau. Nếu xem Nguyên lý Bất tương tranh là sự thể hiện ý niệm – bên trong thì Nguyên lý tam Nguyên là sự thể hiện hình thể - bên ngoài của Aikido

5.1  Hình tam giác (Ki musubi)

Đặc trưng cho thế tấn sankaku trong Aikido, thế tấn này được tạo bởi tay – hông (trung tâm) – chân. Đây là thế trụ vững chắc và phân bố đều các dòng khí trong cơ thể, thể hiện điều này rõ nhất qua kỹ thuật Ikkyo trong hình thức tấn công suwari.

5.2  Hình tròn (Tai musubi) – nguyên lý vòng cầu động

Theo toán học, hình tròn cơ bản có những tính chất sau: là đối tượng đối xứng hoàn hảo ; luôn cân bằng ; diện tích nhỏ nhất cho thể tích lớn nhất. và chuyển động của hình cầu cũng chính là chuyển động của tự nhiên, theo quy luật vũ trụ.

5.3  Hình vuông (Resolve)

Đặc trưng cho thế đứng vững chắc bởi sự tiếp xúc của 4 góc – Tứ trụ. Như lời Tổ Sư dạy: “…ổn định trong thế giới của tứ giác”, sau khi chúng ta triển khai thực hiện kỹ thuật, chúng ta cần phải có một sự vững vàng trong giai đoạn trước khi bắt đầu – bắt đầu – kết thục, có như vậy chúng ta mới có thể kiểm soát đối phương hữu hiệu, dẫn dắt họ theo ý đồ của ta nhưng lại không bị mất thăng bằng của chính mình

Một khi 3 khối hình học này kết hợp lại thành một thể thống nhất thì sự hợp nhất tinh thần và thể xác xuất hiện tạo ra một năng lực kỳ diệu và ngƣời đó có thể ném ngã bất cứ một đối thủ nào. Từ đó nói lên một ý nghĩa sâu sắc hơn trong Nguyên lý tam nguyên: chúng ta hãy hợp nhất khí lực, hợp nhất thân người sẽ giải quyết được các xung đột. Chúng ta cũng được biết thêm một số môn tập khác nhằm hợp nhất tinh thần và thể xác (Tâm Thân hợp nhất) như: Yoga, Thiền, hoặc hệ phái của Thầy Koichi Toihei: Shin Shin Toitsu Aikido Kai

Kết luận: Trong các nguyên lý Aikido được nêu trên, điều tinh yếu nhất vẫn là Nguyên Lý Vòng Cầu Động, chính nguyên lý này đã tạo nên một sự khác biệt đặc trưng của Aikido so với các môn võ khác, ngay cả các môn võ nhu. Cho nên, mỗi một Aikidoka chúng ta phải nhận thức rõ, phân tích và thực hành để có được bước tiến trong Aikido, nếu không có cái nhìn nhận đúng, nhận thức đầy đủ, chúng ta chỉ mãi theo đuổi cái bóng mờ nhạt của kỹ thuật mang lại, không thấy rõ được cái hình ảnh rõ ràng bên trong ẩn chứa trong các nguyên lý Aikido

Sưu tầm, tổng hợp và phân tích
Chu Chung Cang